Kafkasya’dan Türkiye’ye Mülteci Göçü: İskân Politikaları (1920-1938)

Abstract

Kafkasya tarih boyunca özellikle Türk ve Rus devletleri arasında nüfus mücadelesinin sürdüğü bir yer olmuştur. Nitekim Rusya’nın bölgede hâkimiyet kurma girişimleri burada yaşayan Türk ve Müslüman nüfusun uzun soluklu göçünü başlatmıştır. Bu bağlamda Osmanlı Devleti döneminde Ruslarla yaşanan savaşların ardından başlayan göç, I. Dünya Savaşı ve değişen Rus rejiminin nüfus alanını genişletmek amacıyla uyguladığı baskı politikaları sonucu devam etmiştir. Cumhuriyetin ilk yıllarında Kafkasya’dan Türkiye’ye yoğun göç dalgası yaşanmıştır. Ayrıca Bolşevik rejimini desteklemeyen Rusların da Türkiye’ye göç ettiği ve onların iskânı konusunda da Türk hükümetinin yoğun mesai harcadığı görülmektedir. Türk Hükümeti, muhacir ve mültecilerin iskânı hususunda elindeki her türlü olanağı kullanmıştır. Onların tarım arazilerine yerleştirilmeleri, belirli iş kollarında istihdam edilmeleri, çocukların eğitimine önem verilmesi krizi avantaja döndürebilme çalışmaları olmuştur. Göçmenlerin yerleştirilmeleri durumu, sosyo-ekonomik öneme sahiptir. Çalışmanın temel sorunsalı, Cumhuriyet’in ilk yıllarında Kafkasya’dan yaşanan göçler ve iskân politikalarıdır.

Anahtar Kelimeler: Mülteci, Göç, Kafkasya, Türkiye.