Taşköprîzade Ahmet Efendi’de bilgi öğretisi

Abstract

İlimlerin tasnif edilmesinin geçmişi Platon’a kadar dayanmaktadır. Platon Devlet eserinin yedinci cildinde tarihteki ilk ilimler tasnifini yapmıştır. Platon’u Aristoteles ve ardından Porphyrius takip etmiştir. İslam düşüncesi tarihinde de pek çok sayıda ilim tasnif edilmiştir. Bu tasnif yapılırken klasik islam felsefesindeki metodoloji ve üst dil kullanılmıştır. Tüm ilimlerin üstünde de metafizik yer almaktadır.

Çalışmada ilimler sınıflandırılmasında önemli bir yere sahip olan Osmanlı düşünürü ve âlimi Taşköprîzâde Ahmed Efendi’nin ilimler tasnifi ortaya koyulmaya çalışılacaktır. Ayrıca çalışmada Taşköprîzâde’nin bilgi öğretisi de ele alınarak tasnif geleneği içinde nerede durduğu açığa çıkarılmaya çalışılmıştır. Taşköprîzâde kendi döneminin en ayrıntılı ilimler sınıflandırmasını yapmıştır. Çalışmada Taşköprîzâde’nin hayatından kısa bir şekilde bahsettikten sonra Taşköprîzâde’nin bilgi öğretisi incelenmiş olup, ardından Taşköprîzâde’nin ilimler tasnifi detaylandırılarak farklı eserlerinde yaptığı farklı ilim sınıflamaları ele alınmıştır. Sonuç kısmında Taşköprîzade’nin Osmanlı toplumunda ve günümüzde ne kadar önemli bir yeri olduğuna dair kanaatler kanıtlarıyla birlikte açıklanmıştır.